Απώλεια μνήμης: Φυσιολογική γήρανση ή άνοια;

Η απώλεια μνήμης αποτελεί μία από τις συχνότερες ανησυχίες των ανθρώπων καθώς μεγαλώνουν. Πολλοί αναρωτιούνται αν οι δυσκολίες στη μνήμη που εμφανίζονται με την ηλικία είναι φυσιολογικές ή αν αποτελούν πρώιμο σημάδι άνοιας.

Η σωστή διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διαχείριση της κατάστασης και στη διατήρηση της ποιότητας ζωής.

Τι θεωρείται φυσιολογική γήρανση;

Με την πάροδο των ετών, ο εγκέφαλος υφίσταται φυσιολογικές αλλαγές που μπορεί να επηρεάσουν ορισμένες γνωστικές λειτουργίες. Είναι συνηθισμένο:

• Να ξεχνάτε περιστασιακά ονόματα ή λέξεις και να τα θυμάστε αργότερα.

• Να χρειάζεστε περισσότερο χρόνο για να μάθετε νέες πληροφορίες.

• Να ξεχνάτε πού αφήσατε κάποιο αντικείμενο περιστασιακά.

• Να δυσκολεύεστε να θυμηθείτε λεπτομέρειες μιας συζήτησης που έγινε πριν από αρκετό καιρό.

Οι αλλαγές αυτές δεν επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα και δεν εμποδίζουν την ανεξάρτητη διαβίωση.

 

Πότε η απώλεια μνήμης μπορεί να υποδηλώνει άνοια;

Η άνοια δεν αποτελεί φυσιολογικό μέρος της γήρανσης.

Πρόκειται για ένα σύνολο συμπτωμάτων που προκαλούνται από παθήσεις του εγκεφάλου, με συχνότερη τη νόσο Alzheimer.

Ορισμένα σημάδια που χρήζουν νευρολογικής αξιολόγησης περιλαμβάνουν:

• Συχνή επανάληψη των ίδιων ερωτήσεων ή ιστοριών.

• Ξέχασμα σημαντικών πρόσφατων γεγονότων.

• Δυσκολία στην οργάνωση καθημερινών δραστηριοτήτων.

• Απώλεια προσανατολισμού στον χρόνο ή στον χώρο.

• Δυσκολία στη διαχείριση οικονομικών ή φαρμάκων.

• Αλλαγές στην κρίση, τη συμπεριφορά ή την προσωπικότητα.

• Δυσκολία εύρεσης λέξεων και παρακολούθησης συζητήσεων.

• Μείωση της αυτονομίας στην καθημερινότητα.

Όταν τα συμπτώματα αυτά επηρεάζουν την εργασία, τις κοινωνικές σχέσεις ή την ανεξάρτητη διαβίωση, είναι απαραίτητη η διερεύνηση από ειδικό νευρολόγο.

Ήπια Νοητική Διαταραχή: Το ενδιάμεσο στάδιο

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς παρουσιάζουν γνωστικές δυσκολίες μεγαλύτερες από αυτές που αναμένονται για την ηλικία τους, χωρίς όμως να πληρούν τα κριτήρια της άνοιας.

Η κατάσταση αυτή ονομάζεται Ήπια Νοητική Διαταραχή (Mild Cognitive Impairment - MCI).

Τα άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή παραμένουν συνήθως ανεξάρτητα, αλλά εμφανίζουν μετρήσιμες δυσκολίες στη μνήμη ή σε άλλες γνωστικές λειτουργίες. Η παρακολούθηση είναι σημαντική, καθώς ορισμένοι ασθενείς ενδέχεται να εξελιχθούν σε άνοια τα επόμενα χρόνια.

Ποιες εξετάσεις βοηθούν στη διάγνωση;

Η διερεύνηση των διαταραχών μνήμης περιλαμβάνει:

• Αναλυτικό νευρολογικό ιστορικό.

• Κλινική νευρολογική εξέταση.

• Νευροψυχολογική αξιολόγηση.

• Εξειδικευμένα τεστ μνήμης και γνωστικών λειτουργιών.

• Αιματολογικό έλεγχο για αναστρέψιμα αίτια.

• Απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου (Μαγνητική Τομογραφία ή άλλες εξετάσεις όταν απαιτείται).

Η ολοκληρωμένη αξιολόγηση επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ φυσιολογικής γήρανσης, ήπιας νοητικής διαταραχής και άνοιας.

Μπορεί να προληφθεί η γνωστική έκπτωση;

Αν και δεν είναι πάντα εφικτή η πρόληψη όλων των μορφών άνοιας, υπάρχουν παράγοντες που συμβάλλουν στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας:

• Τακτική σωματική άσκηση.

• Μεσογειακή διατροφή.

• Πνευματική δραστηριότητα και δια βίου μάθηση.

• Κοινωνική συμμετοχή.

• Καλή ποιότητα ύπνου.

• Έλεγχος αρτηριακής πίεσης, σακχάρου και χοληστερόλης.

• Αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε νευρολόγο;

Εάν εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο παρουσιάζει επίμονες δυσκολίες μνήμης που επιδεινώνονται με τον χρόνο ή επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα, η έγκαιρη νευρολογική αξιολόγηση είναι απαραίτητη.

Η πρώιμη διάγνωση επιτρέπει την κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση, την καλύτερη πρόγνωση και τον σωστό προγραμματισμό της φροντίδας.

Η απώλεια μνήμης δεν σημαίνει πάντοτε άνοια.

Ωστόσο, η σωστή διάγνωση από εξειδικευμένο νευρολόγο είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για φυσιολογική γήρανση ή για κάποια νευροεκφυλιστική νόσο που απαιτεί περαιτέρω αντιμετώπιση.