top of page

Αγγειακή άνοια: Αίτια, Συμπτώματα, Διάγνωση και Αντιμετώπιση
Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος

Η αγγειακή άνοια αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη μορφή άνοιας μετά τη Νόσο Αλτσχάιμερ και αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων γνωστικής έκπτωσης στους ηλικιωμένους. Πρόκειται για μία νευρολογική διαταραχή που προκαλείται από μειωμένη αιμάτωση του εγκεφάλου, δηλαδή από ανεπαρκή παροχή αίματος στα εγκεφαλικά κύτταρα.

Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο με πολύ υψηλές μεταβολικές ανάγκες και εξαρτάται από τη συνεχή παροχή οξυγόνου και γλυκόζης μέσω της εγκεφαλικής κυκλοφορίας. Όταν η ροή του αίματος διαταράσσεται, ακόμη και σε μικρές περιοχές, τα νευρικά κύτταρα δυσλειτουργούν ή καταστρέφονται.

Η απώλεια αυτή οδηγεί σταδιακά σε διαταραχές μνήμης, προσοχής, εκτελεστικών λειτουργιών και καθημερινής λειτουργικότητας.

Η αγγειακή άνοια μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή να εξελιχθεί αργά και προοδευτικά λόγω πολλαπλών μικρών «σιωπηλών» εγκεφαλικών εμφράκτων.

Αγγειακή Άνοια: Αίτια, Συμπτώματα, Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Επιδημιολογία: Πόσο συχνή είναι η αγγειακή άνοια;

Η αγγειακή άνοια ευθύνεται για περίπου 15–20% όλων των περιστατικών άνοιας στον γενικό πληθυσμό, ενώ σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες το ποσοστό μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Σε αρκετούς ασθενείς συνυπάρχει με τη Νόσο Αλτσχάιμερ, δημιουργώντας τη λεγόμενη μικτή άνοια.

Η συχνότητα αυξάνεται σημαντικά μετά την ηλικία των 65 ετών και παρουσιάζει εκθετική αύξηση μετά τα 75–80 έτη.

Αν και μπορεί να εμφανιστεί και νωρίτερα, ιδίως σε ασθενείς με σοβαρούς αγγειακούς παράγοντες κινδύνου, αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες.

Όσον αφορά το φύλο, παρατηρείται ελαφρώς αυξημένη συχνότητα στους άνδρες, κυρίως λόγω μεγαλύτερης επίπτωσης αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στις μέσες ηλικίες.

Ωστόσο, στις πολύ μεγάλες ηλικίες η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών μειώνεται.

Αιτιοπαθογένεια: Πώς δημιουργείται η αγγειακή άνοια;

Μεγάλα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια

Ένα ισχαιμικό ή αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει άμεση βλάβη σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, τη γλώσσα ή τη σκέψη. Όταν οι βλάβες είναι εκτεταμένες ή στρατηγικά εντοπισμένες, μπορεί να προκύψει ταχεία γνωστική επιδείνωση.

 

Μικροαγγειοπάθεια

Σε πολλούς ασθενείς η αιτία δεν είναι ένα μεγάλο εγκεφαλικό αλλά χρόνια βλάβη των μικρών αγγείων του εγκεφάλου. Η μικροαγγειοπάθεια οδηγεί σε λευκοεγκεφαλοπάθεια, μικροέμφρακτα και βλάβες στη λευκή ουσία, επηρεάζοντας την επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών εγκεφαλικών περιοχών.

 

Πολλαπλά σιωπηλά έμφρακτα

Πολλές μικρές ισχαιμικές βλάβες μπορεί να μην προκαλέσουν εμφανή νευρολογικά συμπτώματα όταν συμβαίνουν. Ωστόσο, η αθροιστική τους επίδραση προκαλεί προοδευτική απώλεια γνωστικών λειτουργιών.

Εκλυτικοί παράγοντες και παράγοντες κινδύνου στην αγγειακή άνοια

Η ανάπτυξη αγγειακής άνοιας σχετίζεται στενά με τους γνωστούς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, όπως:

 

Αρτηριακή υπέρταση

Η χρόνια υψηλή αρτηριακή πίεση προκαλεί βλάβη στα αγγεία του εγκεφάλου και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες.

​

Σακχαρώδης διαβήτης

Ο διαβήτης επιταχύνει την αθηροσκλήρωση και τη μικροαγγειακή βλάβη.

 

Δυσλιπιδαιμία

Τα αυξημένα λιπίδια συμβάλλουν στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών.

 

Καρδιοπάθειες

Η Κολπική μαρμαρυγή, η καρδιακή ανεπάρκεια και άλλες καρδιολογικές παθήσεις αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικών εμβολών.

 

Κάπνισμα και παχυσαρκία

Επιβαρύνουν σημαντικά το αγγειακό σύστημα.

 

Καθιστική ζωή

Η έλλειψη σωματικής άσκησης σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Συμπτώματα αγγειακής άνοιας

Πρώιμα συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια, οι ασθενείς εμφανίζουν ήπια αλλά επίμονη γνωστική έκπτωση. Συχνά παρατηρείται δυσκολία στην οργάνωση, στον προγραμματισμό και στη λήψη αποφάσεων.

Πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να διαχειριστούν οικονομικές υποχρεώσεις, να ακολουθήσουν σύνθετες οδηγίες ή να οργανώσουν καθημερινές δραστηριότητες.

​

Διαταραχές μνήμης

Η μνήμη μπορεί να επηρεάζεται, αν και συχνά λιγότερο έντονα από ό,τι στη

Νόσος Αλτσχάιμερ.

 

Επιβράδυνση σκέψης

Χαρακτηριστικό εύρημα είναι η ψυχοκινητική επιβράδυνση.

 

Μεταβολές διάθεσης

Κατάθλιψη, απάθεια, ευερεθιστότητα ή συναισθηματική αστάθεια είναι συχνές.

 

Διαταραχές βάδισης

Σε ορισμένους ασθενείς εμφανίζεται αργό, ασταθές βάδισμα με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων.

 

Νευρολογικά σημεία

Αδυναμία άκρων, ασυμμετρία προσώπου ή δυσκολία ομιλίας μπορεί να συνυπάρχουν.

Στάδια εξέλιξης της αγγειακής άνοιας

Η πορεία της αγγειακής άνοιας διαφέρει από άλλες μορφές άνοιας. Συχνά ακολουθεί κλιμακωτή επιδείνωση (“stepwise decline”), δηλαδή περιόδους σχετικής σταθερότητας που διακόπτονται από αιφνίδιες επιδεινώσεις μετά από νέα αγγειακά συμβάματα.

Σε άλλες περιπτώσεις η εξέλιξη είναι πιο ύπουλη και σταδιακή.

Διάγνωση αγγειακής άνοιας

​

Η διάγνωση απαιτεί συνδυασμό κλινικής αξιολόγησης, νευρολογικής εξέτασης, νευροψυχολογικού ελέγχου και απεικονιστικών εξετάσεων.
Κλινική εκτίμηση
Λεπτομερές ιστορικό από τον ασθενή και την οικογένεια είναι καθοριστικό.
Νευροψυχολογικός έλεγχος
Χρησιμοποιούνται εργαλεία αξιολόγησης όπως MMSE ή MoCA για την εκτίμηση γνωστικών λειτουργιών.
Απεικονιστικός έλεγχος
Η αξονική τομογραφία και ιδιαίτερα η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου αναδεικνύουν εμφράκτα, μικροαιμορραγίες ή αλλοιώσεις λευκής ουσίας.
Εργαστηριακός έλεγχος
Χρήσιμος για αποκλεισμό αναστρέψιμων αιτιών γνωστικής έκπτωσης.

Διαφορική διάγνωση αγγειακής άνοιας

​

Η αγγειακή άνοια πρέπει να διαφοροδιαγνωσθεί από άλλες καταστάσεις που προκαλούν γνωστική δυσλειτουργία, οπως:

​

Νόσος Αλτσχάιμερ

Η συχνότερη αιτία άνοιας.

​

Μικτή άνοια

Συνδυασμός εκφυλιστικής και αγγειακής βλάβης.

​

Νόσος Πάρκινσον με άνοια

Συχνά συνοδεύεται από κινητικά συμπτώματα.

​

Κατάθλιψη

Η σοβαρή κατάθλιψη μπορεί να μιμείται άνοια (“ψευδοάνοια”).

​

Υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης

Προκαλεί τριάδα: διαταραχή βάδισης, άνοια, ακράτεια.

Αντιμετώπιση και θεραπεία αγγειακής άνοιας

Η θεραπευτική προσέγγιση στοχεύει κυρίως στην πρόληψη περαιτέρω αγγειακής βλάβης.

Έλεγχος παραγόντων κινδύνου

Η σωστή ρύθμιση αρτηριακής πίεσης, σακχάρου και λιπιδίων είναι θεμελιώδης.

Αντιαιμοπεταλιακή ή αντιπηκτική αγωγή

Σε επιλεγμένους ασθενείς μειώνει τον κίνδυνο νέων εγκεφαλικών.

Άσκηση και διατροφή

Η συστηματική άσκηση και η μεσογειακή διατροφή έχουν προστατευτικό ρόλο.

Νοητική ενδυνάμωση

Γνωστική αποκατάσταση, κοινωνική δραστηριότητα και νοητική άσκηση συμβάλλουν στη διατήρηση λειτουργικότητας.

Υποστήριξη οικογένειας

Η εκπαίδευση φροντιστών είναι κρίσιμη για την ποιότητα ζωής.

Πρόγνωση αγγειακής άνοιας

Η πρόγνωση της αγγειακής άνοιας εξαρτάται από την έκταση της εγκεφαλικής βλάβης, την ηλικία του ασθενούς και κυρίως από τον έλεγχο των αγγειακών παραγόντων κινδύνου.

Η εξέλιξη μπορεί να είναι βραδεία ή ταχύτερη όταν συνεχίζονται νέα αγγειακά επεισόδια. Σε αρκετούς ασθενείς η λειτουργικότητα μειώνεται σταδιακά μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ σε άλλους η κατάσταση σταθεροποιείται για μεγάλα χρονικά διαστήματα με σωστή θεραπευτική παρακολούθηση.

Η έγκαιρη διάγνωση και η επιθετική πρόληψη νέων εγκεφαλικών επεισοδίων μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά την πορεία της νόσου.

Follow-up και μακροχρόνια παρακολούθηση

Η παρακολούθηση ασθενών με αγγειακή άνοια αποτελεί βασικό κομμάτι της θεραπείας και δεν περιορίζεται στη χορήγηση φαρμάκων. Απαιτείται τακτική νευρολογική επανεκτίμηση για αξιολόγηση της γνωστικής πορείας, της κινητικότητας και της λειτουργικής ανεξαρτησίας.

 

Κάθε 3–6 μήνες

Συνιστάται επανεκτίμηση με νευρολογική εξέταση και cognitive screening.

Ετήσιος επανέλεγχος

Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτείται νέα απεικόνιση εγκεφάλου ή αγγειακός έλεγχος.

Παρακολούθηση καθημερινικής λειτουργικότητας

Αξιολογούνται:

  • αυτοεξυπηρέτηση

  • φαρμακευτική συμμόρφωση

  • ισορροπία και κίνδυνος πτώσεων

  • διαταραχές συμπεριφοράς

Το follow-up επιτρέπει έγκαιρη παρέμβαση πριν από νέα εγκεφαλικά επεισόδια ή σημαντική γνωστική επιδείνωση.

Η αγγειακή άνοια είναι μια σοβαρή αλλά σε μεγάλο βαθμό προλήψιμη νευρολογική νόσος. Επειδή σχετίζεται άμεσα με την υγεία των αγγείων, η πρόληψη μέσω υγιεινού τρόπου ζωής, ελέγχου της υπέρτασης, του διαβήτη και των καρδιολογικών παραγόντων κινδύνου μπορεί να μειώσει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισής της. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η νευρολογική αξιολόγηση είναι καθοριστικής σημασίας για καλύτερη ποιότητα ζωής ασθενών και φροντιστών.

Για το ραντεβού σας καλέστε: 697 1895 259

Καραγιώργης Γεώργιος Νευρολόγος

ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ

Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος, νευρολόγος αθήνα, καλος νευρολόγος, νευρολόγος για ημικρανίες, νευρολόγος για πονοκέφαλο, νευρολόγος για παρκινσον, nevrologos

Στείλτε την ερώτηση σας για οποιοδήποτε προβληματισμό έχετε σχετικά με το νευρολογικό σας θέμα και θα σας απαντήσω άμεσα.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕ ΤΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΑΣ

Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος

Βασικό μου μέλημα είναι να προσφέρω αποτελεσματικές υπηρεσίες τόσο στην πρόληψη, όσο και τη θεραπεία των νευρολογικών παθήσεων.
Καλέστε για το ραντεβού σας στο 210 74 40 300.
Για έκτακτο ή επείγον περιστατικό καλέστε τον Ιατρό στο 697 1895 259.

Επίσης μπορείτε να προγραμματίσετε το ραντεβού σας μέσω του Doctoranytime και του Instadoctor

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΕΑ

Ο ΙΑΤΡΟΣ

bottom of page