top of page

Ημικρανία χωρίς αύρα
Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος

Ημικρανία χωρίς αύρα - Τι είναι η ημικρανία χωρίς αύρα.png

Τι είναι η ημικρανία χωρίς αύρα;
Η Ημικρανία χωρίς αύρα αποτελεί τη συχνότερη μορφή ημικρανίας και μία από τις πιο συχνές νευρολογικές παθήσεις παγκοσμίως. Δεν πρόκειται για έναν «απλό πονοκέφαλο», αλλά για μια σύνθετη νευροβιολογική διαταραχή του εγκεφάλου, η οποία επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, την εργασία, την ποιότητα ζωής και τη λειτουργικότητα των ασθενών.
Χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια κεφαλαλγίας, συνήθως σφυγμώδους χαρακτήρα, που συνοδεύονται από ναυτία, φωτοφοβία και ηχοφοβία. Ο πόνος μπορεί να διαρκεί από λίγες ώρες έως και τρεις ημέρες και συχνά οδηγεί τον ασθενή σε απομόνωση και ανάγκη ανάπαυσης σε σκοτεινό και ήσυχο περιβάλλον.
Η ημικρανία χωρίς αύρα ονομάζεται έτσι επειδή δεν προηγούνται τα τυπικά νευρολογικά συμπτώματα της αύρας, όπως φωταψίες, διαταραχές όρασης ή αιμωδίες. Παρόλα αυτά, η νόσος παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυντική και σε αρκετούς ασθενείς εμφανίζεται με υψηλή συχνότητα ή και χρονιοποίηση.

Επιπολασμός της ημικρανίας χωρίς αύρα - Πόσο συχνή είναι η ημικρανία;

Η ημικρανία είναι εξαιρετικά συχνή στον γενικό πληθυσμό. Υπολογίζεται ότι αφορά περίπου το 12–15% των ενηλίκων, ενώ οι γυναίκες προσβάλλονται περίπου τρεις φορές συχνότερα από τους άνδρες, πιθανότατα λόγω ορμονικών μηχανισμών και μεταβολών των οιστρογόνων.
Η μεγαλύτερη συχνότητα παρατηρείται στις ηλικίες 20 έως 50 ετών, δηλαδή στην πιο παραγωγική περίοδο της ζωής. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, γεγονός που αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο της γενετικής προδιάθεσης.
Η χρόνια μορφή ημικρανίας, όπου ο ασθενής παρουσιάζει κεφαλαλγία περισσότερες από 15 ημέρες τον μήνα, αποτελεί σημαντική αιτία αναπηρίας διεθνώς και σχετίζεται με αυξημένη ψυχολογική και κοινωνική επιβάρυνση.

Αιτιοπαθολογία της ημικρανίας χωρίς αύρα - Η ημικρανία ως διαταραχή του εγκεφάλου

Η σύγχρονη νευρολογία δεν θεωρεί πλέον την ημικρανία μία καθαρά αγγειακή νόσο. Σήμερα είναι γνωστό ότι πρόκειται κυρίως για διαταραχή της εγκεφαλικής διεγερσιμότητας και της επεξεργασίας του πόνου.

Ο εγκέφαλος των ασθενών με ημικρανία εμφανίζει αυξημένη ευαισθησία σε εξωτερικά και εσωτερικά ερεθίσματα. Για τον λόγο αυτό πολλοί ασθενείς ενοχλούνται έντονα από το φως, τους ήχους, τις οσμές, την έλλειψη ύπνου ή το στρες.

Κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της κρίσης έχει το τριδυμοαγγειακό σύστημα. Οι αισθητικές ίνες του τριδύμου νεύρου που νευρώνουν τις μήνιγγες ενεργοποιούνται και απελευθερώνουν νευροπεπτίδια, κυρίως το CGRP (Calcitonin Gene Related Peptide).

Το CGRP θεωρείται σήμερα βασικός μοριακός «διαμεσολαβητής» της ημικρανίας. Προκαλεί:

  • αγγειοδιαστολή,

  • νευρογενή φλεγμονή,

  • αύξηση της αγγειακής διαπερατότητας,

  • ενίσχυση της μετάδοσης των επώδυνων ερεθισμάτων.

Η ενεργοποίηση αυτή οδηγεί στη δημιουργία ενός υπερευαίσθητου περιβάλλοντος γύρω από τις μήνιγγες και ενισχύει την αντίληψη του πόνου από τον εγκέφαλο.

Παθοφυσιολογία της ημικρανικής κρίσης - Πώς ξεκινά η κρίση ημικρανίας;

Η κρίση δεν ξεκινά από τα αγγεία αλλά από δυσλειτουργία των εγκεφαλικών δικτύων, κυρίως στον υποθάλαμο και στο εγκεφαλικό στέλεχος.
Ο υποθάλαμος ρυθμίζει βασικές λειτουργίες όπως:
  • ο ύπνος,
  • η όρεξη,
  • οι ορμόνες,
  • ο κιρκάδιος ρυθμός,
  • η αντίδραση στο στρες.
Αυτό εξηγεί γιατί αρκετοί ασθενείς εμφανίζουν πρόδρομα συμπτώματα ώρες ή ημέρες πριν από την κρίση, όπως κόπωση, υπνηλία, αυξημένη όρεξη, αυχενική δυσκαμψία ή ευερεθιστότητα.
Στη συνέχεια ενεργοποιείται το τριδυμοαγγειακό σύστημα και μεταδίδονται επώδυνα ερεθίσματα προς τον πυρήνα του τριδύμου στο εγκεφαλικό στέλεχος και από εκεί στον θάλαμο και στον εγκεφαλικό φλοιό.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης εγκαθίσταται περιφερική και κεντρική ευαισθητοποίηση. Αυτό σημαίνει ότι οι νευρώνες γίνονται υπερευαίσθητοι και αντιδρούν υπερβολικά στα ερεθίσματα. Έτσι εξηγείται γιατί ο ασθενής μπορεί να νιώθει πόνο ακόμη και με απλό άγγιγμα του δέρματος ή κατά το χτένισμα των μαλλιών, φαινόμενο γνωστό ως αλλοδυνία.
Η επαναλαμβανόμενη ενεργοποίηση αυτών των μηχανισμών μπορεί να οδηγήσει σε χρονιοποίηση της νόσου.

Εκλυτικοί παράγοντες ημικρανίας - Τι μπορεί να προκαλέσει μία κρίση;

Οι εκλυτικοί παράγοντες διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Συνήθως δεν αποτελούν τη μοναδική αιτία της κρίσης, αλλά λειτουργούν πάνω σε έναν ήδη «ευαίσθητο» εγκέφαλο.
Συχνοί εκλυτικοί παράγοντες είναι:
  • το έντονο στρες ή η απότομη χαλάρωση μετά από στρεσογόνο περίοδο,
  • η έλλειψη ή η υπερβολή ύπνου,
  • η παρατεταμένη νηστεία,
  • η αφυδάτωση,
  • η έντονη κόπωση,
  • οι ορμονικές μεταβολές,
  • η έντονη έκθεση σε φως ή θόρυβο,
  • ορισμένες οσμές,
  • η κατάχρηση καφεΐνης ή αλκοόλ,
  • συγκεκριμένες τροφές σε ευαίσθητα άτομα.
Η αναγνώριση των προσωπικών εκλυτικών παραγόντων είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη μακροχρόνια διαχείριση της νόσου.

Συμπτώματα ημικρανίας χωρίς αύρα - Πώς εκδηλώνεται η ημικρανία;

Η ημικρανία εξελίσσεται συνήθως σε φάσεις.

Πρόδρομη φάση

Ώρες ή ακόμη και ημέρες πριν την κεφαλαλγία, αρκετοί ασθενείς παρουσιάζουν:

  • κόπωση,

  • δυσκολία συγκέντρωσης,

  • αλλαγές στη διάθεση,

  • αυχενική δυσκαμψία,

  • υπνηλία,

  • αλλαγές στην όρεξη.

Τα συμπτώματα αυτά αντικατοπτρίζουν πρώιμη δυσλειτουργία του υποθαλάμου.

Φάση κεφαλαλγίας

Ο πόνος είναι συνήθως:

  • μονόπλευρος,

  • σφυγμώδης,

  • μέτριας ή σοβαρής έντασης,

  • επιδεινούμενος με τη σωματική δραστηριότητα.

Συνοδεύεται συχνά από:

  • ναυτία,

  • έμετο,

  • φωτοφοβία,

  • ηχοφοβία,

  • αδυναμία συγκέντρωσης.

Οι ασθενείς συχνά απομονώνονται σε σκοτεινό και ήσυχο χώρο μέχρι να υποχωρήσει η κρίση.

Μεταδρομική φάση

Μετά το τέλος της κρίσης παραμένει συχνά αίσθημα:

  • εξάντλησης,

  • «θολούρας»,

  • πνευματικής κόπωσης,

  • μειωμένης συγκέντρωσης.

Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι χρειάζονται ώρες ή και μία ολόκληρη ημέρα για να επανέλθουν πλήρως.

Διάγνωση της ημικρανίας χωρίς αύρα - Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική και βασίζεται στο λεπτομερές ιστορικό και στα χαρακτηριστικά των κρίσεων.

Σύμφωνα με τα διεθνή κριτήρια, απαιτούνται τουλάχιστον πέντε επεισόδια κεφαλαλγίας διάρκειας 4–72 ωρών, με χαρακτηριστικά όπως:

  • μονόπλευρη εντόπιση,

  • σφυγμώδης χαρακτήρας,

  • μέτρια ή σοβαρή ένταση,

  • επιδείνωση με φυσική δραστηριότητα.

Παράλληλα πρέπει να συνυπάρχει ναυτία ή φωτοφοβία και ηχοφοβία.

Δεν υπάρχουν ειδικές αιματολογικές εξετάσεις που να επιβεβαιώνουν την ημικρανία.

Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ή άλλος απεικονιστικός έλεγχος πραγματοποιείται μόνο όταν υπάρχουν άτυπα χαρακτηριστικά ή «red flags», όπως:

  • αιφνίδια και πολύ έντονη κεφαλαλγία,

  • νευρολογικά ελλείμματα,

  • αλλαγή του χαρακτήρα του πόνου,

  • πυρετός,

  • επιδείνωση σε μεγαλύτερη ηλικία.

Θεραπεία της ημικρανίας χωρίς αύρα - Οξεία θεραπεία της κρίσης

Η θεραπεία της οξείας κρίσης στοχεύει στη γρήγορη ανακούφιση του πόνου και των συνοδών συμπτωμάτων.
Χρησιμοποιούνται:
  • μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη,
  • παρακεταμόλη,
  • αντιεμετικά,
  • τριπτάνες.
Οι τριπτάνες αποτελούν ειδικά αντιημικρανικά φάρμακα και δρουν σε σεροτονινεργικούς υποδοχείς. Αναστέλλουν την απελευθέρωση του CGRP και μειώνουν τη μετάδοση του πόνου στο τριδυμοαγγειακό σύστημα.
Η έγκαιρη λήψη τους, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια της κρίσης, αυξάνει σημαντικά την αποτελεσματικότητα.
Η υπερβολική χρήση αναλγητικών μπορεί να οδηγήσει σε κεφαλαλγία από κατάχρηση φαρμάκων, μία συχνή αιτία χρονιοποίησης της ημικρανίας.

Προληπτική θεραπεία ημικρανίας - Πότε χρειάζεται προφύλαξη;

Προληπτική θεραπεία συνιστάται όταν:

  • οι κρίσεις είναι συχνές,

  • η λειτουργικότητα επηρεάζεται σημαντικά,

  • οι κρίσεις είναι παρατεταμένες,

  • η οξεία θεραπεία δεν επαρκεί.

Οι κλασικές προληπτικές θεραπείες περιλαμβάνουν:

  • β-αναστολείς,

  • αντιεπιληπτικά,

  • αντικαταθλιπτικά,

  • αναστολείς διαύλων ασβεστίου.

Τα φάρμακα αυτά μειώνουν τη νευρωνική υπερδιεγερσιμότητα, όμως συχνά συνοδεύονται από ανεπιθύμητες ενέργειες και δεν είναι ειδικά σχεδιασμένα για την ημικρανία.

Σύγχρονες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα - Ο ρόλος των anti-CGRP θεραπειών

​

Η μεγάλη πρόοδος στη σύγχρονη θεραπεία της ημικρανίας αφορά τα μονοκλωνικά αντισώματα έναντι του CGRP ή του υποδοχέα του.

Οι θεραπείες αυτές στοχεύουν απευθείας στον βασικό παθοφυσιολογικό μηχανισμό της ημικρανίας και αποτελούν τις πρώτες εξειδικευμένες βιολογικές θεραπείες για τη νόσο.

Τα anti-CGRP μονοκλωνικά:

  • μειώνουν τη συχνότητα των κρίσεων,

  • μειώνουν την ένταση του πόνου,

  • περιορίζουν τη χρήση αναλγητικών,

  • βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Χορηγούνται συνήθως υποδορίως μία φορά τον μήνα ή ανά τρίμηνο, ανάλογα με το σκεύασμα.

Στην κατηγορία αυτή ανήκουν φάρμακα όπως:

  • erenumab,

  • fremanezumab,

  • galcanezumab,

  • eptinezumab.

Το προφίλ ασφάλειας είναι γενικά πολύ καλό και οι ανεπιθύμητες ενέργειες συνήθως ήπιες.

Botox και χρόνια ημικρανία - Πότε χρησιμοποιείται η αλλαντική τοξίνη;

Η Αλλαντική τοξίνη τύπου Α χρησιμοποιείται κυρίως στη χρόνια ημικρανία.
Δρα αναστέλλοντας την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών από τις περιφερικές νευρικές απολήξεις και μειώνοντας τη μεταφορά επώδυνων ερεθισμάτων προς το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Η θεραπεία πραγματοποιείται με ειδικό πρωτόκολλο ενέσεων σε συγκεκριμένα σημεία της κεφαλής και του αυχένα και έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε ασθενείς με συχνές κεφαλαλγίες.

Ημικρανία και ποιότητα ζωής - Οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα

Η ημικρανία δεν επηρεάζει τον ασθενή μόνο με τον πόνο. Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν:

  • μειωμένη εργασιακή απόδοση,

  • δυσκολία συγκέντρωσης,

  • διαταραχές ύπνου,

  • άγχος,

  • καταθλιπτικά συμπτώματα,

  • κοινωνική απομόνωση.

Η σωστή διάγνωση και η εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση μπορούν να μειώσουν σημαντικά το φορτίο της νόσου και να αποτρέψουν τη χρονιοποίηση.

Ημερολόγιο Κεφαλαλγίας Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος

Η ημικρανία χωρίς αύρα αποτελεί μία σύνθετη νευρολογική διαταραχή που σχετίζεται με δυσλειτουργία εγκεφαλικών κυκλωμάτων πόνου, αυξημένη νευρωνική διεγερσιμότητα και ενεργοποίηση του τριδυμοαγγειακού συστήματος.
Η κατανόηση του ρόλου του CGRP και της κεντρικής ευαισθητοποίησης άλλαξε ριζικά τη σύγχρονη αντιμετώπιση της νόσου, οδηγώντας στην ανάπτυξη στοχευμένων βιολογικών θεραπειών με υψηλή αποτελεσματικότητα.
Με σωστή νευρολογική αξιολόγηση, αναγνώριση των εκλυτικών παραγόντων και εξατομικευμένη θεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να πετύχουν σημαντικό έλεγχο των κρίσεων και ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Για το ραντεβού σας καλέστε: 697 1895 259

Καραγιώργης Γεώργιος Νευρολόγος

ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ

Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος, νευρολόγος αθήνα, καλος νευρολόγος, νευρολόγος για ημικρανίες, νευρολόγος για πονοκέφαλο, νευρολόγος για παρκινσον, nevrologos

Στείλτε την ερώτηση σας για οποιοδήποτε προβληματισμό έχετε σχετικά με το νευρολογικό σας θέμα και θα σας απαντήσω άμεσα.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕ ΤΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΑΣ

Καραγιώργης Γεώργιος MD, Νευρολόγος

Βασικό μου μέλημα είναι να προσφέρω αποτελεσματικές υπηρεσίες τόσο στην πρόληψη, όσο και τη θεραπεία των νευρολογικών παθήσεων.
Καλέστε για το ραντεβού σας στο 210 74 40 300.
Για έκτακτο ή επείγον περιστατικό καλέστε τον Ιατρό στο 697 1895 259.

Επίσης μπορείτε να προγραμματίσετε το ραντεβού σας μέσω του Doctoranytime και του Instadoctor

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΕΑ

Ο ΙΑΤΡΟΣ

bottom of page